Од неа нашите баби правеа џемови и слатко, а денес може да стане и извор на солидна заработка.
Скромната билка која расте на ливадите и крај шумските рабови со векови ја носи репутацијата на „чудо од природата“. Богата со витамини, лековита и профитабилна, стана сè побарана – и во домаќинствата и на пазарот.
Шипката, плодот од дивата роза – растение од семејството Rosaceae – се користи во исхраната, козметиката и традиционалната медицина уште од старите времиња.
Од неа нашите баби правеа џем и слатко, а денес може да биде извор на сериозна заработка.
Денес е ценета ширум светот поради исклучителното богатство со витамини и минерали. Се користи во бројни прехранбени производи – од џемови, мармалади и чаеви, до сокови, вина, ликери, па дури и јогурти.
Покрај тоа, ова растение може да биде многу исплатливо. На површина од 10 ари приносот може да достигне до 600 килограми, што на пазарот значи заработка од околу 9.000 евра.
Потекло и карактеристики
Дивата роза е големо семејство листопадни грмушки со трнливи гранки, крупни цветови и црвенкасти плодови. Сите плодови од розата се јадливи, но големината и квалитетот на шипката се разликуваат според сортата.
Нејадливите семки и влакненца во внатрешноста мора да се отстранат пред употреба. Сортите со поголеми плодови, како Rosa rugosa, имаат доволно месо за да можат да се јадат и свежи.
Употреба и вредност
Шипката е богата со витамин Ц, кој останува стабилен дури и по термичка обработка. Во Велика Британија традиционално се правел сируп како природен тоник, а кај нас најчесто се суши и се користи за билни чаеви.
Освен плодот, употребливи се и други делови од растението:
- Розова вода – добиена со потопување на ливчиња, често се користи во блискоисточните и азиските кујни.
- Ливчињата – се користат како природен зачин и декоративен елемент.
- Маслото од семки – широко применливо во козметиката, особено за нега на кожа.
Специјални сорти како дамаската роза (Rosa damascena) се одгледуваат за производство на етерични масла во парфимерството и ароматерапијата.
Rosa rugosa е корисна и еколошки – благодарение на силниот коренов систем се користи за стабилизација на земјиштето.
Лековити својства и состав
Шипката се истакнува со својот извонреден нутритивен профил:
- Богата е со витамини: C, P, B1, B2, E, K и U, како и калциум, фосфор и калиум.
- Содржината на витамин Ц е највисока меѓу сите видови овошје и зеленчук – од 417 до дури 3.062 mg на 100 g плод. Светлите и зрели плодови имаат повисок процент.
Витаминот Ц:
– го зајакнува имунитетот
– учествува во создавање колаген
– го намалува ризикот од настинки
– ја подобрува апсорпцијата на железо
– го намалува холестеролот
Минерали:
– калциум за здрави коски
– фосфор и калиум за метаболичка и киселинско-базна рамнотежа
– магнезиум за правилна работа на мускули и нерви
Фенолни соединенија:
Некои сорти содржат до 4.900 mg феноли/100 g. Тие го даваат карактеристичниот вкус и ја зголемуваат антиоксидативната моќ – па шипката сè почесто се користи за производство на вина.
Пектин:
Природен згуснувач корисен во прехраната. Покрај тоа:
– има антиинфламаторно и антисептичко дејство
– го забрзува заздравувањето
– го намалува холестеролот
– помага во детоксикација
Маслото од семки е богато со незаситени масни киселини (линолна, арахидонска и олеинска), витамини и антиоксиданси. Стабилно е, со благ вкус, и се користи и во исхрана и во козметика.
Научни потврди
Современите истражувања ја потврдуваат лековитоста на шипката.
- Напиток што содржи Lactobacillus plantarum, овес и шипинка ја зголемува количината корисни масни киселини во цревата – што помага во превенција на рак на дебелото црево.
- Друго истражување кај пациенти со остеоартритис покажа дека 64% од оние што користеле прав од шипинка почувствувале намалување на болката и воспалението.
Други вести
